میقات حج

میقات حج

واکاوی پیامدهای دیپلماسی حج و تاثیر آن بر همگرایی جهان اسلام بر اساس مدل SOAR

نوع مقاله : از نگاهی دیگر

نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 گروه علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران، تهران
3 گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
حج یکی از واجبات دینی مسلمانان بوده که دارای پیامدهای مختلفی است. هدف این مقاله واکاوی پیامدهای دیپلماسی و سؤال پژوهش چیستی پیامدهای دیپلماسی حج و چگونگی تاثیر آن بر همگرایی جهان اسلام است. برای پاسخ به سوال این فرضیه را به محک آزمون می‌گذاریم که دیپلماسی حج پیامدهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و دینی دارد که با بهره‌برداری و تقویت آن توسط دولت‌های اسلامی همگرایی جهان اسلام شکل می‌گیرد. روش گردآوری داده‌ها در این پژوهش اسنادی و الکترونیکی، روش تجزیه و تحلیل به صورت کیفی، راهبرد پژوهش قیاسی و ملهم از چارچوب نظری دیپلماسی فرهنگی و همچنین مدل کاربردی SOAR است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که با برقراری دیپلماسی فعالانه مبتنی بر حج از لحاظ اجتماعی شناخت مسلمانان از همدیگر بیشتر و منجر به انسجام و وحدت مسلمین نسبت به یکدیگر شده، از لحاظ سیاسی ضریب نفوذپذیری دشمن به حداقل رسیده و توان دشمنان اسلام در آسیب رساندن به ممالک اسلامی به حداقل ممکن تنزل می‌یابد، از لحاظ فرهنگی و دینی باعث همگرایی میان مذاهب و گسترش تعاملات علمی و زمینه‌سازی ظهور تمدن نوین اسلامی، از نظر اقتصادی باعث افزایش درآمد و گسترش مبادلات اقتصادی و تجاری می‌گردد. با تداوم این نوع دیپلماسی، سران کشورهای اسلامی می‌توانند به یک توافق سازنده دست یابند و مسائل اساسی خود را حل کنند.
کلیدواژه‌ها

  1. احمدی، ریحانه (1397ش)، اصول دیپلماسی فرهنگی، تهران، انتشارات ادیبان روز.
  2. اسحاقی، سیدحسین (1386ش)، اتحاد ملی و انسجام اسلامی  در سپهر فکری امام و رهبری، تهران، نشر مشعر.
  3. --------- (1387ش)، سلوک سبز، نوگرایی در حج از منظر امام و رهبری، تهران، نشر مشعر.
  4. اسماعیل آبادی، علیرضا، «برائت از مشرکین از دیدگاه امام خمینی=، فصلنامه میقات حج، شماره 30.
  5. آشنا، حسام الدین (1384)، دیپلماسی فرهنگی آمریکا در ایران، فصلنامه مطالعات تاریخی، شماره 9، پاییز 1384.
  6. آلادپوش، علی و توتونچیان، علیرضا (1372)، دیپلمات و دیپلماسی، تهران، انتشارات وزارت امورخارجه.
  7. خمینی، روح الله (1378)، جهان اسلام از دیدگاه امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  8. --------- (1389)، صحیفه امام، 22 جلدی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  9. --------- (1387)، صحیفه حج (مجموعه سخنان و پیام های امام خمینی)، تهران، نشر مشعر.
  10. --------- (1376)، وحدت از دیدگاه امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  11. حقی، محمد، (1394)، «انقلاب اسلامی  و قرائت نوین از حج»، مجموعه مقالات حج و انقلاب اسلامی ، پژوهشکده حج و زیارت.
  12. --------- (1398)، «انقلاب اسلامی ؛ فرصت های همگرایی جهان اسلام و راهکارهای تقویت آن»، فصلنامه علمی  پژوهشی پژوهش های انقلاب اسلامی .
  13. --------- (1396)، همگرایی ملت ها و واگرایی دولت های مسلمان در پرتو انقلاب اسلامی ، انتشارات نورالامین.
  14. خامنه ای، سیدعلی، بیانات، منتشرشده در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله سیدعلی خامنه ای، از سال 1368-
  15. --------- (1389)، حدیث ولایت (نرم افزار متن کامل بیانات، پیام ها، مصاحبه ها و مقام معظم رهبری )، 1389.
  16. --------- (1382)، صحیفه حج: مجموعه سخنان و پیامهای مقام معظم رهبری، تهران، نشر مشعر.
  17. دانشیار، علیرضا (1393)، «چالش های جریان های تکفیری و راهکارهای مقابله با آن از دیدگاه مقام معظم رهبری»، فصلنامه علمی  - تخصصی حبل المتین، شماره 9.
  18. دوئرتی، جیمز و فالتزگراف، رابرت (1374)، نظریه های متعارض در روابط بین الملل، ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی، تهران، نشر قومس.
  19. سیمبر، رضا (1391)، نقش فرهنگ در سیاست خارجی، رشت، نشر مدیریت امور فرهنگی گیلان.
  20. شیخ حسینی، مختار و خلیلی، محمدجواد (1393)، «نقش قدرت های بین المللی در رشد و گسترش جریان های تکفیری و پیامدهای آن بر جهان اسلام ، مجموعه مقالات کنگره جهانی جریان های افراطی و تکفیری از دیدگاه علمای اسلام، ج 
  21. صالحی امیری، سیدرضا و محمدی، سعید (1392)، دیپلماسی فرهنگی، تهران، نشر ققنوس.
  22. صدقی، محمد (1378)، «حج ابراهیمی  از دیدگاه امام خمینی»، مجله پاسدار اسلام،  شماره 219.
  23. عالمیان، علی اکبر (1389)، «عوامل انحطاط و عقب ماندگی مسلمین و راه های برون رفت از آن از دیدگاه امام خمینی (ره)»، پایان نامه جامعة المصطفی.
  24. فوزی، یحیی (1378)، «راهبرد ایجاد وحدت در اندیشه امام خمینی»، کیهان فرهنگی، شماره 157.
  25. قوام، عبدالعلی (1380)، اصول سیاست خارجی و سیاست بین الملل، تهران، انتشارات سمت.
  26. --------- (1384)، روابط بین الملل، نظریه ها و تئوری ها، تهران، انتشارات سمت.
  27. محمدی، محسن و فلاح زاده، محمدهادی (1392)، «ظرفیت های حج در تحقق بیداری اسلامی  در اندیشه امام خمینی»، فصلنامه علمی  پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی ، شماره 33.
  28. مهربان پهمدانی، بهمن (1369)، «انقلاب اسلامی  ایران و مسئله حج»، پایان نامه دانشگاه امام صادق7.
  29. نگارش، حمید (1389)، «اسرار سیاسی حج از منظر امام خمینی و مقام معظم رهبری»، میقات حج، شماره 74.
  30. هاشمی ، سیدمحمد (1382)، امام خمینی و همگرایی جهان اسلام، نشر نیایش.
  31. ولایتی، علی اکبر و سعید محمدی، رضا (1389)، «تحلیل تجارب همگرایی جهان اسلام»، مجله علمی  پژوهشی دانش سیاسی، شماره 11.