حج در کلام رهبر

نوع مقاله: اسرار و معارف حج

موضوعات


حج در کلام رهبر

حج، مظهر توحید و کعبه، خانه توحید است. اینکه در آیات کریمه مربوط به حج بارها از ذکراللَّه سخن رفته نشانه آن است که در این خانه و به برکت آن باید هر عامل غیر خدا از صحنه ذهن و عمل مسلمین زدوده شود و بساط انواع شرک از زندگى آنان برچیده شود. در این محیط، محور و مرکز هر حرکتى خدا است و طواف و سعى و رمى و وقوف و دیگر شعائراللَّه حج، هر یک به نحوى نمایش انجذاب به «اللَّه» و طرد و نفى و برائت از «انداداللَّه» است. این است آن «ملت حنیف ابراهیم علیه‏السلام»، بت‏شکن بزرگ و منادى توحید برفراز قله تاریخ.

شرک همواره به یک گونه نیست و بت همیشه به شکل هیاکل چوب و سنگ و فلز ظاهر نمى‏شود. خانه خدا و حج باید در همه زمانها شرک را در لباس خاص آن زمان، و بت شریک خدا را با جلوه مخصوص آن بشناساند و نفى و طرد کند. امروز البته از لات و منات و عزّى خبرى نیست امّا به جاى آن و خطرناکتر از آن بتهاى زر و زور استکبار و نظامهاى جاهلى و استکبارى است که همه فضاى زندگى مسلمین را در کشورهاى اسلامى فراگرفته است. بتى که بسیارى از مردم جهان و از جمله بسیارى از مسلمین امروز به جبر و تحمیل، به عبادت و اطاعت از آن وادار مى‏شوند، بت قدرت آمریکا است که همه شئون فرهنگى و سیاسى و اقتصادى مسلمین را در قبضه گرفته وملتها را خواه و ناخواه در جهت منافع و اغراض خود که نقطه مقابل مصالح مسلمین است، حرکت مى‏دهد.

عبادت، همین اطاعت بیچون و چرا است که امروز در برابر خواست استکبار و در رأس آن آمریکا بر ملتها تحمیل مى‏شود و آنان با شیوه‏هاى گوناگون به سمت آن سوق داده مى‏شوند.

فرهنگ فساد و فحشاء که به وسیله دستهاى استعمارى در میان ملتها ترویج مى‏شود، فرهنگ مصرف‏زدگى که روز به روز زندگى ملتهاى ما را بیشتر در لجنزار خود فرو مى‏برد تا کمپانیهاى غربى که مغز و قلب اردوگاه استکبارند بیشتر سود ببرند، سلطه سیاسى غرب استکبارى که پایه‏هاى آن به وسیله حکومتهاى دست نشانده و ضدّ مردمى کار گذاشته شده است، حضور نظامى که با هر بهانه‏اى شکل آشکارترى به خود مى‏گیرد، اینها و امثال آن همه مظاهر همان شرک و بت‏پرستى است که در ضدیّت کامل با نظام توحیدى و حیات توحیدى است که اسلام براى مسلمانان مقرر داشته است. حج و اجتماع عظیم بر گرد خانه توحید باید آن مظاهر شرک را نفى کند و مسلمانان را از آن برحذر دارد. حج با این مفهوم روشن و جلى است که برترین جایگاه برائت از مشرکین‏

میقات حج، شماره‏1، ص: 14

شناخته شده و خداى متعال از زبان خود و نبى مکرمش صلى‏اللَّه علیه وآله اعلام برائت از مشرکین را به روز حج اکبر موکول ساخته است:

«وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ یَوْمَ الْحَجِّ الْأَکْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِی‏ءٌ مِنَ الْمُشْرِکِینَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ وَ إِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّکُمْ غَیْرُ مُعْجِزِی اللَّهِ وَ بَشِّرِ الَّذِینَ کَفَرُوا بِعَذابٍ أَلِیمٍ».

فریاد برائت که امروز مسلمان در حج سر مى‏دهد، فریاد برائت از استکبار و ایادى آن است که مع‏الاسف در کشورهاى اسلامى قدرتمندانه اعمال نفوذ مى‏کنند و با تحمیل فرهنگ و سیاست و نظام زندگى شرک آلود بر جوامع اسلامى، پایه‏هاى توحید عملى را در زندگى مسلمانان منهدم ساخته و آنان را دچار عبادت غیر خدا کرده‏اند و توحید آنان‏

فقط لقلقه زبان و نام توحید است و از معناى توحید در زندگى آنان اثرى باقى نمانده است.

حج همچنین مظهر وحدت و اتحاد مسلمانان است. اینکه خداوند متعال همه مسلمانان و هر که از ایشان را که بتواند، به نقطه‏اى خاص و در زمانى خاص فرا مى‏خواند و در اعمال و حرکاتى که مظهر همزیستى و نظم و هماهنگى است آنان را روزها و شبهایى در کنار یکدیگر مجتمع مى‏سازد، نخستین اثر نمایانش تزریق احساس وحدت و جماعت در یکایک آنان و نشان دادن شکوه و شوکت اجتماع مسلمین به آنان و سیراب کردن ذهن هر یک تن آنان از احساس عظمت است. با احساس این عظمت است که مسلمان اگر تنها در شکاف کوهى هم زندگى کند خود را تنها حس نمى‏کند. با احساس این حقیقت است که مسلمین در هر یک از کشورهاى اسلامى شجاعت برخورد با اردوگاه ضدیت با اسلام یعنى همین سلطه سیاسى- اقتصادى دنیاى سرمایه‏سالارى و عوامل و ایادى آن و نیرنگ و فتنه‏گرى آن را مى‏یابد و افسون تحقیر که اولین سلاح استعمارگران غربى در برابر ملل مورد تهاجمشان بوده و هست، در او نمى‏گیرد. با احساس این عظمت است که دولتهاى مسلمان با تکیه به مردم خود، از تکیه به قدرتهاى بیگانه خود را بى‏نیاز حس مى‏کنند و این فاصله مصیبت‏بار میان ملتهاى مسلمان با دستگاههاى حاکم بر آنان پدید نمى‏آید. با احساس این وحدت و جماعت است که نیرنگ استعمارى دیروز و امروز یعنى احیاى احساسات افراطآمیز ملى گرایى، این فاصله وسیع و عمیق میان ملتهاى‏

میقات حج، شماره‏1، ص: 15

مسلمان را پدید نمى‏آورد و قومیت عربى و فارسى و ترکى و افریقایى و آسیایى، به جاى آنکه رقیب و معارض هویت واحده اسلامى آنها باشد، بخشى از آن و حاکى از سعه وجودى آن مى‏گردد و به جاى آنکه هر قومیتى وسیله و بهانه نفى و تحقیر قومیتّهاى دیگر شود، وسیله‏اى براى نقل و انتقال خصوصیات مثبت تاریخى و نژادى و جغرافیایى هر قوم به سایر اقوام اسلامى مى‏گردد.

حج با مشاهد و مناسک و شعائر خود باید این روح وحدت و ملائمت و جماعت و عظمت را در مسلمانان همه اقطار عالم زنده کند و از شعوب و قبایل مختلفه امت واحده پدید آورد و آن امت واحده را به وادى امن عبودیت مطلق خداوند هدایت نماید و مقدمات تحقق گفته خداى بزرگ را که: «إِنَّ هذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ» فراهم آورد.

تشکیل امت واحده‏اى که ناصیه عبودیت بر درگاه ربوبیت و وحدانیت مى‏ساید همان آرزوى بزرگ اسلام است و همان است که در سایه آن نیل به همه کمالات فردى و جمعى مسلمین میسر مى‏گردد و همان هدفى است که جهاد اسلامى براى تحقق آن تشریع شده و هر یک از عبادات و فرایض اسلامى، بخشى از آن را زمینه‏سازى و تأمین مى‏کند.

حج ابراهیمى و محمدى صلى‏اللَّه علیهما و آلهما بى‏گمان یکى از بزرگترین مقدمات و ارکان این هدف بزرگ است. بدین جهت در این عرصه عظیم، در همان حال، که ذکر خدا:

«فَاذْکُرُوا اللَّهَ کَذِکْرِکُمْ آباءَکُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکْراً» و اعلام برائت از مشرکان‏ «وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ یَوْمَ الْحَجِّ الْأَکْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِی‏ءٌ مِنَ الْمُشْرِکِینَ وَ رَسُولُهُ» رکن حج محسوب مى‏شود، حساسیت در برابر هر حرکتى که میان برادران- یعنى اجزاء این امت واحده- جدایى و دشمن بیافریند نیز در حد اعلا است تا آنجا که حتّى بگومگوى دو برادر مسلمان نیز که در زندگى عادى چندان مهم نمى‏نماید، در حج ممنوع و حرام است: «فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِی الْحَجِّ». آرى، همان صحنه که در آن برائت از مشرکان یعنى دشمنان بنیانى «امت واحده توحیدى» لازم مى‏شود، جدال با برادران مسلمان یعنى اجزاء بنیانى «امت واحده توحیدى» ممنوع و حرام مى‏گردد. و بدین گونه پیام «وحدت و جماعت» در حج، صراحت بیشترى مى‏یابد.

رازها و رمزهاى حج بسى بیش از آن است که در اینجا بدان اشاره شد و تدبّر در این رازها که همه در جهت احیاى شخصیت فرد و جامعه مسلمان و مبارزه با عوامل نابودى آن است افقى جدید در برابر حاجى مى‏گشاید و او را به عالمى پرتلاش و پرحرکت و تمام‏

میقات حج، شماره‏1، ص: 16

نشدنى مى‏کشد. اولین وظیفه هر یک از حجاج تأمل در این راز و رمزها و تبادل نظر و جستجوى سررشته کار از این همه است و نیز تأمل در اینکه چرا دستها و دستگاههایى سعى مى‏کنند حج را برون از همه مفاهیم سیاسى و جمعى‏اش و تنها به عنوان عبادتى یک بُعدى که فقط داراى خواص فردى است مطرح نمایند و چرا روحانى‏نمایان دین به دنیافروش که نام و شأن دینى آنان حکم مى‏کند که مردم را به این اسرار آشنا و جسم و جان آنان را به سمت هدفهاى آن به حرکت درآورند، به عکس، با هرگونه روشنگرى در این‏باره مخالفت و عناد ورزیده، اصرار بر کتمان حقایق دارند و چرا بارها و بارها در بلندگوهایى اعلام مى‏شود که «سیاست در حج نباید دخالت کند»! مگر اسلام و احکام نورانى آن براى اداره و هدایت زندگى مادّى و معنوى انسانها نیست؟ و مگر دیانت در اسلام با سیاست آمیخته نیست؟ این از جمله دردهاى بزرگ عالم اسلام است که تحجّر و کوته‏بینى و دنیاطلبى جمعى همواره در خدمت غرض‏ورزى و حسابگریهاى خباثت‏آلود جمعى دیگر قرار گیرد و قلمها و زبانهایى که باید در خدمت اسلام و در جهت تبیین حقایق آن به کار مى‏افتاد، ابزارى در دست دشمنان هوشیار و توطئه‏گر اسلام گردد. این همان مصیبتى است که امام راحل- رضوان‏اللَّه علیه- بارها به تلخى از آن سخن گفته و نالیده‏اند و جاى آن است که هوشمندان امت، عامه مردم را با آن آشنا ساخته، مرز میان «علماى صادق» و «دین به دنیافروشان مزدور» را براى آنان مشخص سازند.

پروردگارا به امام و قائد راحل ما آن عبد صالح ممتحن و آن خلف صدق اولیاء، آن انسان پرهیزکار و پارسا و هوشیار که رضای تو را می‌جست و دوستی و دشمنی‌اش بخاطر تو بود و در راه تو از هیچ مشکل هراس نداشت رحمت و فضل خود را نازل و شامل فرما و از حج حاجیان و عبادت عبادتگران و کوشش تلاشگرانی که مشمول هدایت و راهبری او گشته‌اند نصیب وافر به روح پاک او عاید فرما و آرزوی بزرگ او را که همانا قیام «حج ابراهیمی» و بهره برداری امت اسلامی از این مراسم عظیم الهی است جامه عمل بپوشان.
از پیام حضرت آیةاللَّه خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی- حج 70

ندارد