مبانی و اصول گفت‌وگو از منظر اسلام

نوع مقاله: گفت و گو

نویسنده

دانش پژوه کارشناسی ارشد جامعة المصطفی العالمیه

چکیده

گفت‌وگو و تبادل نظر، در استراتژی تقریب مذاهب و ادیان مختلف، جایگاهی قابل توجه و تأثیرگذار دارد. بهره‌گیری از ابزار گفت‌وگو در این عصر، به­ویژه در ایام حج و زیارت که میلیون‌ها نفر از ملیت‌های مختلف در یکجا جمع شده‌اند، می‌تواند فضایی مناسب را برای آگاهی‌بخشی و رساندن پیام‌ها به یکدیگر فراهم سازد و مجالی برای شناسایی و فهم افکار و عقاید طرف مقابل و پیگیری راهکارهای تعامل فکری و تبادل آرا و اندیشه‌ها قلمداد گردد. بدون شک، گفت وگوی علمی و احتجاج و مناظره‌هایی که بر اساس منطق
و اخلاق استوار گردد، می­تواند بهترین راهکار برای دستیابی به واقعیت و کشف حقیقت باشد. در این میان، آموزه‌های دینی به فراوانی، اصول و آداب گفت‌وگو و چند و چون آن را با هدف برقراری ارتباط گفتاری مؤثر به شیوه‌های گوناگون بیان کرده است که در این نوشتار به مهمترین آنها اشاره می‌شود و مشخصاتی بیان می‌گردد:
مهم‌ترین مبانی و اصولی که اسلام برای تعامل و گفت ‌وگو ترسیم کرده، عبارت است از:
 اصل عدالت، اصل کرامت انسانی، اصل آزادی فکر و عقیده، اصل نفی تعصب
و نژادپرستی و... .

کلیدواژه‌ها


  * قرآن کریم.
  * نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی.
1. آذرنوش، آذرتاش (1379ش)، فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی، تهران، نشر نی، چاپ نهم.
2. آلوسی محمود بن عبدالله (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر قرآن العظیم، بیروت، دار الکتب العلمیه.
3. ابن فارس، احمدبن فارس بن زکریا (1990م)، معجم مقاییس اللغه، بیروت، دار الاسلامیه.
4. ابن کثیر اسماعیل بن عمر(1418ق)، البدایه و النهایه، بی‌جا، دار الهجر للطباعة و النشر.
5. احمد بن حنبل، ابوعبدالله الشیبانی (بی‌تا)، مسند الامام احمد بن حنبل، قاهره، مؤسسة قرطبه.
6. بازرگان، عبدالعلی 1363ش، آزادی در قرآن، تهران، نشر قلم.
7. بوهم، دیوید (1381)، دربارة دیالوگ، گردآوری لی نیکول، ترجمه محمدعلی حسینی‌نژاد، دفتر پژوهش‏های فرهنگی.
8. جوادی آملی، عبدالله (1381ش)، دین‌شناسی، قم، نشر اسراء.
9. جوادی آملی، عبدالله (1381ش)، روابط بین‌الملل در اسلام، قم، نشر اسراء.
10. حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق)، وسائل الشیعه، قم، مؤسسة آل البیت.
11. خامنه‌ای، سیدعلی (1388ش)، صحیفه حج (مجموعه سخنان و پیام‌های مقام معظم رهبری)، تهران، مشعر.
12. خمینی، سیدروح‌الله (1382ش)، صحیفه حج (مجموعه سخنان و پیام‌های امام و رهبر انقلاب)، تهران، مشعر.
13. دهخدا، علی‌اکبر (1372ش)، لغت‌نامه، تهران، دانشگاه تهران.
14. رحیمی‌نژاد، ‌اسماعیل (1386ش)، کرامت انسان در حقوق کیفری، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.
15. رضوی‌راد، محمد (1385ش)، پیدا و پنهان اندیشه میان فرهنگی، مجله اطلاع‌رسانی و کتابداری پژوهش و حوزه، شماره 26.
16. الزبیدی (2007م)، تاج العروس، چاپ اول، دار الکتب العلمیه.
17. شیخ صدوق، ابن بابویه (1366)، ثواب الاعمال، ترجمه: علی‌اکبر غفاری، بی‌جا، نشر صدوق.
18. طباطبایی، محمد حسین (1387ش)، تفسیر المیزان، قم، انتشارات جامعه مدرسین.
19. عبادیان، محمود (1379ش)، گفت و شنود (دیالوگ) ، نامه مفید، شماره 24، زمستان.
20. فضل الله، محمدحسین (1389ش)، ضرورت گفت‌وگوی ادیان و مذاهب، هفت آسمان، شماره 7.
21. کلینی، محمد بن یعقوب (1377ق)، فروع من الکافی، تصحیح علی‌اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
22. کیوان‌فر، شهرام (1382ش)، اعلامیه جهانی حقوق بشر، تهران، کاروان.
23. گواهی، عبدالرحیم (1376ش)، درآمدی بر تاریخ ادیان در قرآن، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
24. لگن هاوسن، محمد (1385)، سیاحت اندیشه در سپهر دین، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
25. مبلغی، احمد (1384ش)، سخن قرآن پیرامون گفت‌وگوی اندیشه و اندیشه گفت‌وگو، مجموعه مقالات استراتژی تقریب مذاهب اسلامی، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
26. مجلسی، محمدباقر (1408ق)، بحار الانوار، بیروت، مؤسسة الوفا.
27. مرغینانی، علی بن ابی‌بکر (بی‌تا)، الهدایه شرح بدایه المبتدی، بی‌جا، المکتبة الاسلامیه.
28. مسلم، ابوالحسن قشیری (بی‌تا)، المسند الصحیح المختصر، بیروت، دار التراث العربی.
29. مطهری، مرتضی (1370ش)، پیرامون انقلاب اسلامی، تهران و قم، صدرا.
30. مکارم شیرازی، ناصر (1366ش)؛ تفسیر نمونه، تهران، دار الکتاب الاسلامیه.
31. موسوی‌زاده، سیدمحمد (1384ش)، نگرش اسلام به سایر ادیان و ملل، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
32. نسائی، احمد بن شعیب (1411ق)، السنن الکبری، بیروت، دار الکتب العلمیه.