میقات حج

میقات حج

بررسی و تبیین جغرافیای طور سینا بر اساس منابع اسلامی

نوع مقاله : اماکن و آثار

نویسنده
پژوهشگر
چکیده
کوهِ طور یا طورِ سینا یکی از کانونی‌ترین مواضع جغرافیایی ـ دینی در سنت‌های ابراهیمی است که در قرآن کریم، متون کتاب‌مقدسی و حافظهٔ تاریخی ادیان نقشی بنیادین دارد. با وجود این اهمیت، متن قرآن اشاره‌ای صریح به مکان جغرافیایی دقیق این کوه ندارد و همین امر سبب شکل‌گیری دیدگاه‌های متنوع و گاه متعارض دربارهٔ جایگاه آن در طول تاریخ تفسیر، جغرافیا و پژوهش‌های دینی شده است. پژوهش حاضر به بررسی این مسئله می‌پردازد و می‌کوشد با بازخوانی داده‌های اسلامی و پژوهش‌های جدید، تصویری منسجم از جغرافیای کوه طور ارائه دهد. مسئلهٔ اصلی پژوهش آن است که آیا مکان‌یابیِ رایجِ طور سینا در جنوب شبه‌جزیرهٔ سینای مصر، نتیجهٔ داده‌های اصیل قرآنی و اسلامی است یا محصول تثبیت‌های عرفی ادیان دیگر است؛ و در مقابل، چه میزان از شواهد تفسیری، بلدانی و متنیِ اسلامی، امکان جانماییِ طور را در سرزمین مدین و نواحی آن‌سوی خلیج عقبه تقویت می‌کند. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعهٔ تطبیقی منابع است. در این چارچوب، آیات قرآن، گزارش‌های تفسیری متقدم، داده‌های منابع جغرافیایی اسلامی، تحلیل‌های زبان‌شناختی سامی و نیز پژوهش‌های جدید غربی دربارهٔ مسیر خروج و خاستگاه وحی موسوی(ع)، به‌صورت هم‌زمان بررسی و با یکدیگر سنجیده شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در بخش قابل‌توجهی از سنت تفسیری و بلدانی اسلامی، طور سینا به‌صراحت یا به‌قرینه در پیوند با سرزمین مدین در شمال شبه جزیره عربستان معرفی شده و این دیدگاه سابقه‌ای کهن دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 مهر 1405