می‌دانیم که هدف اصلی به دنیا آمدن انسان، آن است که او با عبادت و بندگی خداوند در مسیر الهی حرکت کند. و نیز می‌دانیم که حج در این زمینه نقش و جایگاه ویژه‌ای دارد. حال سؤال این است که حج چگونه افراد را در مسیر سعادت ابدی به سوی خدا راهنمایی می‌کند؟ بررسی این امر به روش کیفی و توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته است. نگاهی به منابع اسلامی نشان می‌دهد که در حج اموری رخ می‌دهد یا بیشتر آشکار می‌شود که نقش بالایی در سیر الی الله دارند. مطابق منابع اسلامی، ۱) افراد در حج، به خدا روی می‌آورند و از خلق خدا بریده می‌شوند؛ ۲) زائران خانه خدا در حج اخلاص بالایی را تجربه می‌کنند؛ ۳) خضوع و خشوع در برابر خدا در حج آشکارا به منصه ظهور می‌رسد؛ ۴) عبادت و ذکر در حج نقش بالایی در سیر الی الله ایفا می‌کند؛ ۵) ترک گناه موجب پاکی دل می‌شود و سیر به سوی خدا را تسهیل می‌کند؛ ۶) توبه و بازگشت به سوی خدا حرکت انسان‌ها به سوی خدا را به دنبال دارد؛ ۷) حسن خلق ـ که در روایات معصومین (ع) بسیار به آن توصیه شده است ـ با همه مصادیق آن که در حج رخ می‌دهد زائران خانه خدا را در مسیر الی الله به پیش می‌برد؛ ۸) صبر در مشکلات و سختی‌های انجام این عبادت بزرگ، راهی به سوی خداست و موجب ارتقای درجه معنوی انسان می‌شود. بدین ترتیب، امور یاد شده تأثیر آشکاری در ارتقای معنویت حجاج بیت الله الحرام ایفا می‌کنند.
